हिमालयातील मंगळ मोहिम – इस्रोची HOPE अंतराळपूर्व तयारी.

इस्रो HOPE मोहीम : हिमालयातील पृथ्वीचा ‘मंगळ’ 🌌🏔️

HOPE (High-Altitude Operational Protocol Evaluation) ही भारताची अभूतपूर्व समांतर अवकाश-प्रयोगशाळा आहे — मानवी अवकाश संशोधनाच्या भविष्यासाठीची एक अद्वितीय पूर्वतयारी.

काय आहे ही मोहीम?
१ ऑगस्ट ते १० ऑगस्ट २०२५ दरम्यान त्सो कार, लडाख (उंची सुमारे ४,५३० मीटर) येथे १० दिवसांची मानवयुक्त अनुकरणीय मोहीम राबविण्यात आली. त्सो कार हे मंगळासारख्या प्रतिकूल परिस्थितीसाठी प्रसिद्ध ठिकाण आहे — तीव्र थंडी, विरळ हवा, खारट कायम बर्फ (saline permafrost) आणि उच्च अल्ट्राव्हायोलेट किरणोत्सर्ग.

मोहीमेत दोन एकत्रित मॉड्यूल्सचा समावेश:

• ८ मीटर व्यासाचे क्रू हॅबिटॅट

• ५ मीटर युटिलिटी मॉड्यूल (सिस्टम सपोर्टसाठी)

ही एकत्रित प्रणाली हायड्रोपोनिक्स, सर्केडियन लाइटिंग, स्वयंपाकघर, स्वच्छता व्यवस्था आणि इतर सोयींसह पूर्णपणे स्वयंपूर्ण आहे.

का महत्त्वाची आहे ही मोहीम?
भारताच्या मानवी अवकाश प्रवासाच्या रोडमॅपसाठी ही एक पूर्वतयारी आहे — गगनयानपासून २०४० पर्यंतच्या संभाव्य चांद्र मोहिमा आणि अखेरीस मंगळ मोहिमांपर्यंत.

कोणाच्या सहकार्याने?
प्रोटोप्लॅनेट (बंगळुरू) आणि IIT मुंबई, IIT हैदराबाद, IIST, RGCB तसेच इन्स्टिट्यूट ऑफ एरोस्पेस मेडिसिन यांसारख्या अग्रगण्य संशोधन संस्थांच्या सहकार्याने.

मुख्य अभ्यास विषय:

• एकाकीपणा आणि अत्यंत उंचीतील शारीरिक व मानसिक प्रतिसाद

• एपिजेनेटिक, जीनोमिक व आरोग्य निरीक्षण पद्धती

• पृष्ठभागीय कामे, सूक्ष्मजीव नमुना संकलन, आपत्कालीन प्रतिसाद चाचण्या

• जीवन-समर्थन प्रणाली, संपर्क साधने व प्रोटोटाइप स्पेससूट चाचण्या

यशस्वी टप्पा:
राहुल मोगलपल्ली आणि यमन आकॉट या दोन अनालॉग क्रू सदस्यांनी १० दिवसांची मोहीम यशस्वीरीत्या पूर्ण केली. त्यांनी संसाधन बचत, मानसिक सहनशक्ती चाचण्या आणि बायोमेडिकल नमुना संकलन कार्य पूर्ण केले, जे पुढील विश्लेषणासाठी वापरले जाणार आहे.